Uyku, motor aktivitenin azaldığı,çevre ile etkileşimin sınırlandığı, belirli pozisyonlarda gerçekleşen,algılamanın ve tepkilerin geçici olarak duraklatıldığı yanıt verememe durumdur. Sağlıklı ve yeterli uyku, öğrenilenleri hatırlamayı, yürütücü fonksiyonların çalışmasını ve uyaranlara hızlı tepki verilmesini sağlar. Yeni doğan bir bebeğin her gün 14 ila 17 saat uyuması gerekir, bu rakamlar 12 ila 18 arasında değişiklik gösterebilir. 4 aylıktan 11 aylığa kadar olan bebeklerin 12 ila 15 saat arası uyuması gerekiyor. 1-2 yaş aralığındaki yürümeye yeni başlayan çocukların 11-14 saat uyumaları tavsiye ediliyor. 3 ila 5 yaş grubundaki okula henüz başlamayan çocuklar için günde 10-13 saat uyku sağlıklı kabul ediliyor. Okul dönemine giren 6-13 yaş aralığındaki çocukların 9 ila 11 saat arası uyuması gerekiyor. 14 -17 yaş aralığı için tavsiye edilen uyku süresi ise 8 ila 10 saat. DÜZENLİ UYKUNUN FAYDALARI Uyku esnasında stres hormonları azalır. Uyku esnasında vücut; kendini onarır, yapılandırır, yeni güne hazırlar. Düzenli uyku anksiyete (kaygı bozukluğu), depresyonu azaltır, Düzenli uyuyan çocukların hafızasının daha güçlü olduğu ortaya konmuştur .Düzenli uyku çocuklarsa hiperaktivite riskini de azaltır.
Yetişkinlerin aksine, çocuklar günü planlayamaz. Uyku, yemek yeme, gidilecek yerler gibi durumların zamanlanmasını ailesi planlar.
Çocuklarda yetersiz uyku süresi ve kötü uyku; saldırganlık ve dürtü kontrolü, bilişsel gelişim (öğrenme ve bellek dahil), ruh halini düzenleme, dikkat vb.davranışları etkileyebilir.
UYKUSUZLUK Uykusuzluk (insomnia), uykuya dalmayı ve uykuda kalmayı zorlaştıran ya da çok erken uyanmaya ve yeniden uykuya dönememeye neden olan yaygın bir uyku bozukluğudur. Uykusuzluk hastalığı olan insanlar, uyandıklarında kendilerini yorgun hissederler. Uykusuzluk sadece enerji seviyesi ve ruh halini değil, sağlığı ve yaşam kalitesini de azaltabilir. BELİRTİLERİ
Bireyin sosyal, akademik, günlük işlevselliğini bozan uykusuzluk hali,
Minimum 3 aylık periyot içinde haftada en az 3 gece uykuya dalmada güçlük ve gecede en az 3 kez uyanma ya da sabah çok erken kalkıp uyuyamama durumu.
SEMPTOMLARI
Geceleri uykuya dalmakta zorluk
Gece uyanmak
Çok erken uyanmak
Gece uykusundan sonra dinlenmiş hissetmemek
Gündüz hissedilen yorgunluk veya uyku hali
Sinirlilik, depresyon veya anksiyete
Dikkat toplamada, odaklanmada veya hatırlamakta güçlük çekmek
Artan hatalar veya kazalar yaşamak
Uyku konusunda endişelere sahip olmak
NEDENLERİ
Çeşitli tedavilerde kullanılan ilaçların yan etkisi,
Yoğun stres, üzüntü,
Farklı psikolojik hastalıklar,
Yatağın uyku dışı amaçlar için kullanılması (Yazı yazma, TV izleme, cep telefonuyla ilgilenme)
Huzursuz bacak sendromu,
Uyku öncesinde aşırı yeme içme,
Uyku için uygun saatlere kurallara uyulmaması,
Duygulanım bozuklukları, depresyon,
ve yoğun nikotin, kafein ve alkol tüketimi olarak sıralanabilir.
ÇEŞİTLERİ İnsomnia’nın iki ana çeşidi bulunur. İlki Akut (Ani) İnsomnia; ikincisi Kronik (Sürekli) İnsomnia’dır. Akut vakalarda uykusuzluğun ortaya çıkışına neden olan olaylar, travmalar veya hastalıklar söz konusudur. Aniden gelişen durumlar karşısında; zihni karışıklığın giderilmesi ya da bedensel bir alışma sürecine ihtiyaç duyulabilir. Bu süreç tamamlanmadan uykusuzluğun ortadan kalkması mümkün olmayabilir. KRONİK UYKUSUZLUK Kronik uykusuzluğun vücuda etkileri çok daha derindir. Farklı psikolojik hastalıklara bağlı olarak da ortaya çıkabilen kronik uykusuzluğun profesyonel tıbbi yardım aracılığıyla iyileştirilmesi gerekir. Uykusuzluk yakınmasının süresi bir haftadan uzun değilse akut ya da geçici, bir hafta ile üç ay arasındaysa subakut veya kısa süreli, üç aydan fazlaysa kronik insomniden bahsedilir. Birey yorgun olduğu halde uykuya dalmakta zorluk çeker. Bu evrede sorunu olmayan bireyler 15-20 dakika içerisinde uykuya geçerler. Fakat uyku başlangıcı insomnia var ise saatlerce uykuya dalmasında zorluk yaşanır. Kişiler uyurken oldukça zorluk yaşarlar. Çoğu birey geceleri kısa bir süreliğine uyanmakta ve genellikle bunu hatırlamamaktadır. Bu durum normal olarak kabul edilir. Fakat uyku sırasında insomnia hastalığı olan bireyler geceleri uyuduktan sonra uyanıp uyanık kalabilirler veya sabahları çok erken uyanabilirler. Aslında hepsinin ortak bir sonucu birey uykuya doymaz ve uykusuz kalır.
UYKUSUZLUK (INSOMNİA) NASIL ANLAŞILIR? & UYKUSUZLUK (INSOMNİA) TANISI NASIL KONUR? Uykusuzluk hastalığının belirtilerinden biri veya birkaçının uzun süre görülmesiyle birlikte tıbbi desteğe başvuran hastalar; fiziki, zihinsel ve psikolojik değerlendirmelere tabi tutulur. Ardından altında yatan sebepler de dahil olmak üzere yaşanan bozukluğun kriterleri karşılaması durumunda insomnia tanısı konur. UYKUSUZLUK (INSOMNİA) NE KADAR SÜRER? & UYKUSUZLUK (INSOMNİA) NE ZAMAN İYİLEŞİR İnsomnia’nın iki çeşidinden hangisinin yaşandığına bağlı olarak hastalığın süreci değişkenlik gösterebilir. Akut veya kronik uykusuzluk hastalığının belirtileri de sebepleri gibi birbirinden farklıdır ve bu farklılık iyileşme süreleri için de geçerlidir. UYKUSUZLUK (INSOMNİA) İYİLEŞMEZSE NE OLUR? Çok uzun süre uykudan mahrum kalmış insanların fiziki ve psikolojik zararlarla karşı karşıya kalmaları muhtemeldir. Hem beden hem de zihin sağlığının korunması adına uykusuzluğun profesyonel şekilde tedavi edilmesi gerekir. ZARARLARI İnsomnia’nın başlıca zararları arasında; psikolojik bozukluklara zemin hazırlaması, zihin karışıklıkları, aşırı yorgunluk hissi, baş dönmesi, baş ağrısı, anksiyete (ileri seviyelerde halüsinasyon) gibi problemler sayılabilir. TEDAVİSİ Uykusuzluk tedavisinde öncelikle uykusuzluğun nedenlerine kökenlerine yönelik bir araştırma yapılmalıdır. Uykusuzluk şikayeti olan hastaların bir bölümü yalnızca uyku alışkanlıklarının düzenlenmesinden önemli ölçüde yararlanırlar. İnsomni hastaları bazı kurallar konusunda nedenine bakılmaksızın bilgilendirilmeliler. Uykusuzluk tipine göre öncelik olarak yaşam düzenlenmeleri yapılmalı daha sonra melatonin takviyesi gibi ilaç tedavileri tercih edilmelidir. Hastaların doktor tavsiyesi almadan rasgele kullandıkları uyku hapları olumsuz neticeler doğurabilir. Zira hastaların kullandıkları bu tip ilaçlara zamanla tolerans gelişir. Yani aynı etki için dozun zamanla artması gerçekleşebilir. İlaçlar kesildiği takdirde ise uykusuzluk yakınması daha şiddetli bir biçimde geri döner. UYKU HİJYENİ Uyku hijyeni kişinin uyku kalitesini arttırmak amacıyla önerilen davranışlar ve çevresel etmenlerin tümüdür. Hafif ve orta düzey insomnia bozukluğu yaşayan insanlara yardım etmek için 1970’li yılların sonunda ortaya çıkmış bir yöntemdir KALİTELİ UYKU İÇİN NELER YAPILABİLİR?
TV karşısında keyifli olduğunu zannedilen kısa kestirmelere kaliteli gece uykusu öncesi son verilmelidir.
Uyku esnasında ideal oda sıcaklığı 21-22 derece olmalıdır.
Cep telefonu, iPad, bilgisayar, televizyon gibi elektronik eşyalar yatak odasında bulunmamalıdır.
Uyurken gece lambası kullanılmamalıdır. Zira uyku sırasında salgılanan melatonin yani uyku hormonunun salınımı için odanın karanlık olması gerekmektedir.
TV karşısında keyifli olduğunu zannedilen kısa kestirmelere kaliteli gece uykusu öncesi son verilmelidir.
Uyku esnasında ideal oda sıcaklığı 21-22 derece olmalıdır.
Cep telefonu, iPad, bilgisayar, televizyon gibi elektronik eşyalar yatak odasında bulunmamalıdır.
Uyurken gece lambası kullanılmamalıdır. Zira uyku sırasında salgılanan melatonin yani uyku hormonunun salınımı için odanın karanlık olması gerekmektedir.
TV karşısında keyifli olduğunu zannedilen kısa kestirmelere kaliteli gece uykusu öncesi son verilmelidir.
Uyku esnasında ideal oda sıcaklığı 21-22 derece olmalıdır.
Cep telefonu, iPad, bilgisayar, televizyon gibi elektronik eşyalar yatak odasında bulunmamalıdır.
Uyurken gece lambası kullanılmamalıdır. Zira uyku sırasında salgılanan melatonin yani uyku hormonunun salınımı için odanın karanlık olması gerekmektedir.
TV karşısında keyifli olduğunu zannedilen kısa kestirmelere kaliteli gece uykusu öncesi son verilmelidir.
Uyku esnasında ideal oda sıcaklığı 21-22 derece olmalıdır.
Cep telefonu, iPad, bilgisayar, televizyon gibi elektronik eşyalar yatak odasında bulunmamalıdır.
Uyurken gece lambası kullanılmamalıdır. Zira uyku sırasında salgılanan melatonin yani uyku hormonunun salınımı için odanın karanlık olması gerekmektedir.
