Saç koparma hastalığı ya da diğer adıyla trikotilomani, tekrarlayan bölümler halinde karşı konulamaz saç çekme isteği uyandıran mental bir rahatsızlıktır. Trikotilomani hastaları, saç koparma isteklerini bastırmaya çalışsa da başarılı olamaz ve saç, kirpik veya diğer vücut kıllarını koparır.Saç koparma hastalığı, saçlı deride kel bölgelerin oluşmasına neden olabilir.
Trikotillomani genellikle ergenlik döneminde ortaya çıkan bir davranış bozukluğudur. Özellikle 10 ila 13 yaş arasındaki çocuklarda daha sık gözlemlenir. Bununla birlikte, saç yolma davranışı erken çocukluk döneminde de görülebilir. Yaş ilerledikçe saç yolma hastalığı bulguları da olgunlaşır; hasta saç yolma davranışını belirli bölgelerle sınırlandırmadan saçlı derinin genelinde gerçekleştirebilir. Yine çocukluk çağında, çeşitli şekillerde çocukluk travmasına uğrayan kişilerin tekrarlayıcı saç yolma davranışı geliştirebileceğini belirtilen çalışmalar bulunmaktadır.
Hastalar, stresli koşullarda saç tellerini koparmaya başladıklarının farkında olmayabilir. Bu gibi durumlarda, saç yolma davranışı gösterdiğinin belirtilmesi kişideki mevcut anksiyete ve utanmayı artırarak psikolojik stresi şiddetlendirebilir ve daha fazla saç yolma davranışına yol açabilir.
Saç Yolma Hastalığının Belirtileri
•Sürekli tekrar eden saç yolma, koparma davranışı
•Saçları koparma dürtüsüyle gelen gerginlik
•Saç koparıldıktan sonra gelen rahatlama hissi
•(Koparma dışında) sürekli olarak saçlarla oynama; çekme, kıvırma
•Saç ve kıl yeme davranış bozukluğu (trikofaji)
•Saçlı deride kelleşen bölgeler
•İlerleyici saç kaybı
Saç Yolmanın Nedenleri Nelerdir?
Stresli durumlarda saç yolmaların ya da kıl çekmelerin artması.
Yeni kardeşin doğması ve birinci çocukta bu durumun kaygı yaratması.
Aile içi problemler ve eşler arasındaki tartışmalar ile kavgalar.
Anne baba tutumları.
Ders çalışma ya da baskı ile birlikte oluşan anksiyete.
Takıntılı bir ruh haline sahip olmak.
Çocukluk döneminde aile içinden birinin kaybı ya da aileden değişik nedenlerden dolayı ayrılma.
Genetik alt yapı
Birinci derece yakınlarda bu davranışı gözlemleme (taklit)
Trikotillomani bazı psikolojik sorunlara eşlik etme eğilimindedir:
Obsesif kompulsif bozukluk
•Anksiyete (kaygı) bozukluğu
•Depresyon
•Otizm spektrum bozuklukları
•Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu
Araştırmalara göre, çocukluk döneminde görülen trikotillomani davranışı erkek ve kız çocuklarında eşit oranda görülürken; yetişkinlikte izlenen saç yolma hastalığı kadınlarda daha sık görülür. Bir diğer çalışmaya göre, kadınlardaki saç yolma davranışının adet döngüleriyle ilişkili olduğu tespit edilmiştir. Bu durumda, adet öncesi dönemdeki psikolojik durumun saç yolma davranışını tetikleyebildiği belirtilmektedir. Bunlara ek olarak, gebelik döneminde de trikotillomani belirtileri şiddetlenebilir. Trikotillomani Nasıl Tedavi Edilir?
Trikotillomani tedavisinde öncelikli olarak bireylerin günlük hayatlarında stres yaratan duygu ve düşüncelerinin önüne geçilmeye ve yaşadıkları olaylar sonrasında stres seviyelerini kontrol altında tutabilmelerine odaklanılır. Tedavide asıl olan sorunun kaynağını tespit etmek ve bu probleme eşlik eden durumları gidermeye çalışmaktır. Kişinin hangi durumlarda kıl kopardığı ya da saç yolduğu ve bu durumun ne kadar devam ettiği tedavi açısından önemlidir.
Psikologlar, stresi nasıl kontrol edebileceklerini öğrenmeleri için bireylere bireysel davranışçı terapi uygularlar. Bu tedavide, saç yolmaya davranışına neden olan etkenler ve sonuçları üzerinde durulur. Saç yolma davranışının sonuçları üzerinde durularak hastalara farkındalık kazandırılmaya çalışılır. Bu davranışa neden olan etkenler kontrol altına alınmaya çalışılır. ÖNERİLER
Aileler çocuklarda saç yolma davranışı gördükleri zaman onları ‘’Saçlarını yolma, Ne kadar saçlarınla oynuyorsun’’ gibi sözlerle uyarmamalı, bunun yerine saç yolma davranışı görüldüğü zaman çocuk zihnini ve elini farklı bir alana yönlendirmeli
Mesela çocuk ders çalışırken saçını yoluyorsa ona ‘’Ne çalışıyorsun, Şu kitabı verebilir misin’’ gibi sorular yönelterek onu içinde bulunmuş olduğu durumdan farklı bir alana yöneltebiliriz, yoksa ‘’ Saçını Yolma’’ ifadesi çocuklar için pekiştireç görevi görebilmektedir.
Anne-babalar, çocuklara sevgi ve hoşgörü göstermelidirler.
Saç yolma davranışı gösteren çocukların anneleri, çocuğu bu davranışından dolayı cezalandırmamalı, aksine ona daha çok ilgi ve sevgi göstermelidirler.
Kişinin sevdiği şeylerle meşgul olması ve enerjisini kendisini mutlu eden şeylere kanalize etmesi
Kimi hastalar için de saçlarını yolmayı engelleyecek parmak bandajları önerilmektedir.
