Tikler; birden ortaya çıkan,hızlı, yineleyici, ritmik olmayan, basmakalıp bir motor hareket ya da ses çıkarma şeklinde görülen istem dışı hareketlerdir. NEDENLERİ
Genetik ve çevresel olup nedeni tam bilinmeyen,
Çevre içinde stres yaratan çeşitli durumlar( ailede baskı, kıyaslama, eleştiri, bozuk aile ilişkileri, kardeş kıskançlığı, ilgi yetersizliği)
Çocuğun yaşadığı ortamın kaygı verici ve güvensiz olması
Uyku sırasında görülmez ya da belirgin olarak azalırlar. Televizyon seyrederken, sıkıldığında ya da dikkatini bir yere odakladığında tikler daha belirgin olabilir. Görülme biçimlerini örneklersek:
Yüz adalelerinin devamlı hareketi
Göz kapaklarının fazla açılıp kapanması
Göz kırpmalar ile yüz ve yanak adalelerinde oluşan tikler
Boyun adalelerinde oluşan tikler
Sinirsel kökten gelen öksürmeler şeklinde oluşan tikler
Gerekmediği halde sık sık burun çekme ve üst dudakla birlikte yapılan tikler
Yutkunma veya yutar gibi hareket etme
Boğaz temizler gibi hıçkırmak, boğaz temizlemeye zorlama tikleri
Esnemek Omuz silkmek Parmak çıtlatmak Dizini ve ayaklarını sallamak Kollarını sallamak Kulakları oynatmak Kaşları sık sık kaldırıp indirme Ekolali,kopralali TİKLER HANGİ DURUMDA ARTAR?
Stres
Duygulanma
Üzüntü
Direnme( tike karşı bilinç kazandığında karşı koymak istemesi)
Yorgunluk
Ceza
Gerginlik
TİKLERİN TÜRLERİ Gelip Geçici Tik Bozukluğu: En az dört haftada ortaya çıkan ancak bir yıldan uzun sürmeyen, hemen her gün gözlenebilen, artmalar ve azalmalar gösteren basit tiklerdir. Bu tip tikler kronik motor tip tiklere oranla daha az görülür. Oluşmasında daha çok çevresel faktörler ve stres etkilidir. Kronik Motor - Vokal Tik Bozukluğu
Bir yıldan uzun süre devam eden tiklerdir. Tiklerin olmadığı bir dönem üç aydan daha azdır.
Vokal tiklerle motor tikleri birbirinden ayıran özellik vokal tiklerin burun çekme, boğaz temizleme gibi duyulabilen, motor tiklerin ise kaş kaldırma, göz kırpma, elleri oynatma gibi görülebilen tikler olmasıdır.
Motor tiklerin ortalama başlangıç yaşı 7'dir. TOURETTE BOZUKLUĞU
Sıklıkla çocuklukta ya da gençlikte başlayan, değişik kas gruplarını tutan motor ya da sözel birden fazla tikle kendini gösteren bir hastalıktır.
Bir yıldan daha uzun sürer.
Bu hastaların yaklaşık yarısında dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu, % 40 kadarında da obsesif kompulsif bozukluk görülür.
Bozukluk erkeklerde kızlara oranla daha fazladır.
İki yaşında başlayabilmekle birlikte genelde başlangıç yaşı çocukluk ya da erken ergenliktedir
Tiklerde en sık görülen göz kırpma, daha sıklıkla ise yüzü ya da bedenin diğer yanlarını içeren tiklerdir.
Başlangıç belirtileri dil çıkarmayı, diz çökmeyi, koklama, sekme, boğaz temizleme, kekeleme, sesler kelimeler çıkarma, koprolali ve sıçrama gibi tikleri içerebilir.
Düzeltici önlemler Başta aile ve okul olmak üzere çocuğun yakın çevresinin tikler hakkında eğitilmesi Tiklerin "inadına" davranışlar olmadığını öğretmek Çocukların genetik geçişli bir nöropsikiyatrik hastalığın etkisiyle böyle davrandığını bilmek Akranlarıyla kıyaslamamak Çocuğun dikkati sert bir şekilde başka yöne çekilmemelidir