Deri Yolma
Doku harabiyetine yol açan ve cildin aşırı derecede yolunması veya koparılmasıyla karakterize, kendine zarar verme davranışıdır.
Kendini sürekli kaşımak, çimdiklemek, ısırmak ya da akneleriyle oynamak gibi kontrol edilemeyen davranışlardır.
Deri yolma bozukluğu olan kişiler; vücutlarında sivilce, nasır, tırnak kenarındaki derileri yolma veya kabuk gibi lezyonları deride düzensizlik gösterdiğini düşündükleri için yolma davranışını sergilemektedirler.
Patolojik deri yolma normal yolma davranışından farklı bir şekilde ilerler. Patolojik yolma, deride hasar oluşturacak şekilde kendini belli eder. Bırakma çabaları olmasına rağmen yolma davranışını bırakamama olarak ilerler.
Deri yolma bozukluğu; stres, yorgunluk, televizyon önünde oturmak, planlanandan uzun süren faaliyetlerde ya da öfke gibi duygularla artış göstermektedir.
Duyguları düzenleyememe ve baş etme yöntemlerinde başarısızlıkta tetikleyici unsurlardandır. Deri yolma davranışı el, kol, ayak, yüz, boyun ve bacaklarda en sık rastlanmaktadır.
Bazı bireyler duygusal acıdan dolayı bedenine zarar vererek bu durumla baş etmeye çalışmaktadır. Deri yolma davranışı kendine zarar verme davranışlarından biridir ve kişinin duygusal ihtiyaçlarına karşılık bulamadığı için bastırdığı saldırgan davranışların bedene yöneltilmesi olarak açıklanmaktadır.
Gösterilen bu deri yolma davranışı yineleyici olduğu için deri yüzeyinde derin yaralara sebep olabilmektedir. Başlarda oluşan rahatlama ya da hoşa gitme gibi duygular alışkanlığa neden olarak devam edebilmektedir. Bu durum patolojik deri yolma bozukluğuna doğru ilerleyebilmektedir
Kısa süreli olan yolma davranışları daha çabuk iyileşme gösterebilmektedir. Fakat uzun süredir gösterilen yolma davranışı sonucu oluşan derin yaralar başka bölge de bu davranışı göstermesine sebep olabilmektedir.
Uzun yıllardır yolma davranışı gösteren kişilerde birden fazla bölge de yolma davranışları görülmektedir.
Deri yolma davranışına eşlik eden duygular ve stres durumları yolma şiddetinin belirleyicilerindendir. Bu durumun patolojik olup olmadığını gösterir. Eğer yineleyici ve deride ciddi hasar bırakırsa patolojik olup olmadığı anlaşılır.
Deri kolay ulaşılabilir olduğu için stres durumlarında en çok el, kol, bacak, yüz ya da baş kısımlarındaki deriler hedef alınır.
Bireyler deri yolmadan önce sinirlilik, huzursuzluk ya da stres durumu gibi durumlarla baş edemediği için yolma davranışı sonucunda rahatlama ve haz aldıklarını tanımlamışlardır.
Deri yolma bozukluğu diğer psikotik bozukluklarla beraber görülmektedir. Tek başına tanı alabilmesine karşın çoğunlukla eş tanılarla görülmektedir.
Depresyon, Trikotillomani, OKB, dürtü kontrol bozukluğu ve anksiyete gibi bozuklukları ile eş tanı alma oranı yüksek olarak bildirilmiştir.
Bazı deri yolma davranışı gösteren hastalar bu davranışları ritüel bir şekilde devam ettirmektedirler. Gününün çoğunu bu davranışı göstererek OKB benzerliğini göstermektedir.
Çocuklar ve ergenlerde görülme şekli tırnak kenarlarındaki deriler ya da tırnak koparma gibi durumlarda kendini gösterir. Çocukların bu davranışları yapma sebebi cinsel taciz, ihmal ya da yetersiz bakım sonucu olduğu ifade edilmiştir.
Yaşanan travmatik olayların deri yüzeyinde ciddi hasar oluşturacak şekilde davranışlar sergiledikleri görülmüştür. Fakat tedavi için uzun süre beklenmektedir
Psikojenik deri yolmanın yaygınlığı genel toplumda %5 olarak görülmektedir. Ağır olanlar %1 kadardır. Hastalığın seyri farklılık gösterebilmesine karşın, sıklıkla kronik seyir ve dalgalanmalar gösteren bir rahatsızlıktır.
Her yaş döneminde deri yolma görülebilmektedir. Fakat en çok ergenliğin ilk yıllarında görülmektedir. Can sıkıntısı, hareketsiz etkinlikler, çocukluk çağı travmaları ve yorgun hissederken yaşanan durum deri yolma davranışında artış göstermektedir
Deri yolma bozukluğu kendi kendine teşhis edilemez. Belirtilerin cilt yolma bozukluğundan kaynaklandığından şüpheleniliyorsa, doktor tarafından tanı koymadan önce diğer temel koşulları ekarte edilmesi gerekir. Fiziksel bir muayeneden sonra doktor kişinin bu alışkanlığı uygularken davranışlarını ve duyguları hakkında sorular sormaktadır.
Ayrıca, lezyonların veya kabukların, egzama veya sedef hastalığı gibi bir cilt hastalığının veya durumunun sonucu olup olmadığını da belirlemektedir. Şayet cilt yolma bozukluğundan şüpheleniyorsa ve deri yolmanın stres, endişe veya OKB sonucu olduğunu düşünürlerse kişiyi bir zihinsel sağlık uzmanına yönlendirebilirler.
Deri yolma bozukluğu için mevcut olan tedavi seçenekleri iki ana kategoriye ayrılır.   Bunlar ilaç tedavisi ve terapidir.
Bir zihinsel sağlık uzmanı veya danışmanı, cilt yolmaya neden olan tetikleyicilerin belirlenmesine yardımcı olabilir. Sonra kişiyle birlikte, bu tetikleyicilerin hissedildiği zaman bu davranışı durdurma yolları geliştirmeye çalışırlar. Terapi çalışması kişinin derisini yolmaya başlayacağı zaman daha sağlıklı davranışları kullanmayı öğrenmesini içerebilir.
Örneğin, stres topunu sıkmak, zeka küpü ile oynamak, resim çizmek veya ellerini meşgul eden diğer davranışlar bazen deri yolmayı önlemek için kullanılabilir. Eldiven takmak, yapışkanlı bandaj kullanmak ya da yolunan bölgeyi kapatmak ayrıca deri yolma alışkanlığından kaçınmaya yardımcı olabilir.
Son olarak, uzmanlara göre en önemli nokta hastanın kendi durumunun farkında olması ve hastalığından utanmayıp, bunun tedavisi için adım atması. İlaç tedavisi var fakat bu uzun bir tedavi. Psikiyatrik kontroller ve psikoterapik tedavi şimdiye kadar bilinenler ışığında, olmazsa olmaz gibi gözükmekte
Bu websitesi Site Kur ile oluşturulmuştur.