• Çocuk piromanisi esasen artan gerilimi hafifletmek için yangın çıkarma dürtüsüyle

ayırt edilen bir dürtü kontrol bozukluğudur.

• Yangın çıkarmayla piromani arasındaki en önemli fark; piromani zihinsel bir bozukluktur ama yangın çıkarma basit bir davranıştır. Kolayca düzeltilebilir.
• Dürtü kontrol bozuklukları, herhangi bir eyleme karşı şiddetli, ertelenmesi güç ve kuvvetli bir arzu duyma hali ve söz konusu eylemi yerine getirememekten ötürü ciddi rahatsızlık duyma durumu olarak tanımlanabilecek psikiyatrik problemlerdir.
• Kundaklama yapmaktan ve kasıtlı olarak zarar verme amaçlı yangın çıkarmadan tamamen farklıdır.
• Piromani hastalığına sahip kişilere zarar verme amaçlı, intikam alma amaçlı ve farklı maddi beklentilerle yangın çıkarmazlar. Kişinin temel motivasyonu genel olarak yaşadığı duygusal ve psikostres anlamındaki gerginliğini boşaltması ve rahatlamaktır.

PİROMANİ NEDİR?

• Çoğu küçük çocuğa piromani yerine davranış bozukluğu teşhisi konur. Piromaninin önemli bir göstergesi, gerçek bir sebep olmaksızın tekrar tekrar ateşle bir araya gelmektir.
• Piromanik bireyler herhangi bir amaç gütmez ve spesifik bir hedef seçmez.
• Piromani de salt olarak yangından keyif alma söz konusudur.
• Aynı zamanda bu problemi yaşayan bireyler nesnelere, mekanlara veya araçlara yakarak zarar vermenin suç olduğunun farkındadır.
• Herhangi bir bilinçsizlik hali söz konusu değildir fakat eyleme yönelik arzu o kadar kuvvetlidir ki kendilerine engel olamazlar.

SEBEPLERİ
Yangın çıkarma beş alt kategoriden oluşur:

• Meraklı yangın çıkaranlar,
• cinsel uyarılmayla yangın çıkaranlar,
• “yardım isteyen” yangın çıkaranlar,
• “ciddi şekilde dengesiz” grup,
• nadir görülen grup, yani piromanyaklar.

 

• Piromani genellikle çocuklukta su yüzüne çıkar ama normal başlangıç yaşına dair kesin bir veri yoktur. Her iki cinsiyette de görülür ancak görülme sıklığı erkeklerde daha fazladır.

 

• Piromanyak çocuklarda, genellikle gerginliği hafifletmek için kontrol edilemeyen bir yangın çıkarma arzusu vardır. Piromaniye genetik olarak neyin yol açtığı hakkında fazla bir şey bilinmiyor ama konuyu keşfe çıkan birçok çalışma yürütülüyor.

Çocuklar ve gençler arasında yangın çıkarmanın nedenleri birçok faktöre bağlanabilir,
bunlar kişisel faktörler ve çevresel faktörler olmak üzere ikiye ayrılır:
KİŞİSEL FAKTÖRLER
 

• • Antisosyal davranış ve tutumlar: Yangın çıkaran çocuklar sadece yangın çıkarmakla kalmaz, aynı zamanda, başka suçlar işler ve şiddet, öfke, vb gibi davranışlar gösterirler.
  • Heyecan arama: Bazı çocuklar sıkıldıkları ve sadece yapacak bir şey aradıkları için yangın çıkarmaya meyil gösterir.
  • İlgi arama: Bir yangın çıkarma yetişkinlerden öç alma ve dolayısıyla yetişkinlerden gelecek bir cevap üretme yolu olabilir.
  • Sosyal beceri eksikliği: Bazı çocuklara basitçe yeterli sosyal beceri kazandırılmamıştır. Yangın çıkarmayı keşfetmiş çocukların ve ergenlerin birçoğu kendilerini yalnız kabul eder.
  • Yangından korunma becerisi eksikliği ve tehlikenin görmezden gelinmesi: Piromani teşhisi konmamış çocukların çoğu için harekete geçiren şey budur. Sadece doğal merak ve ateşin yok edici gücünü görmezden gelme.
  • Öğrenme sorunları.
  • Ayrılma, ihmal ve istismar gibi aile içi sorunlar.

ÇEVRESEL FAKTÖRLER
 

• Ebeveyn ya da bakıcıların kötü gözetimi.
• Erken yaşta ateşi yanlış kullanan yetişkinleri izlemek.
• Ebeveynlerin ihmali.
• Uyuşturucu kullanan ya da şiddete başvuran ebeveynler: Bu faktör üzerinde çalışma yapıldı. Sonuçlar yangın çıkaran çocukların, ebeveynlerin istismar uyguladığı evlerde bulunma ihtimalinin daha yüksek olduğunu gösteriyor.
• Akran baskısı.
• Stresli hayat olayları: Yangın çıkarma krizlerle başa çıkmanın bir yolu haline gelir.
• Ayrıca, beyin omurilik sıvısı içinde reaktif hipoglisemiyle bir bağlantısı olduğunu öne süren bazı tıbbi araştırmalar da yapılmıştır. Bu ikisi arasındaki keşfedilen bazı benzerlikler, dürtü kontrolü sorunları ve düşük kan şekerine neden olan, nöradrenalin ve serotonin nörotransmiterlerinin seviyesindeki anormalliklerdir.

BELİRTİLERİ NELERDİR?
 

• Önüne geçmekte zorlanılan kuvvetli bir yangın çıkarma ya da ateş yakma isteği
• Genelde  tek  bir  yerde  yangın  çıkarmamak,  farklı  lokasyonlar

seçmek

• Yangın çıkarırken maddi-manevi zarar verme amacı taşımamak
• Yangın        çıkarmadan      önce    bu        dürtüyle           mücadele         ederken aşırı gergin ve kaygılı hissetmek
• Yangın çıkardıktan sonra gelen rahatlama ve hafifleme duygusu
• Günlük hayatta mutsuz, gergin, stresli bir birey olma
• Alkol kullanımı ve madde bağımlılığı
• Çocukluk çağında yaşanmış özellikle de ateşle ilgili travmaların varlığı

TEŞHİS

Genel olarak tüm ruhsal hastalıkların ve doğal olarak piromaninin de
teşhisinde uluslararası
kabul gören kriterleri içeren kılavuzlar kullanılır. Bunun için ülkemizde en sık, Ruhsal
Hastalıkların    Sınıflandırılması          Kılavuzu         (DSM-5)          kullanılır.
Kılavuzdaki ölçütler hekimin
klinik deneyimi ve görüşüyle de uyuşursa tanı konur. Piromani için
özel oluşturulmuş bir
test yoktur.
Tanı kılavuzu DSM-5’e göre piromani kriterleri şunlardır:

• Birden çok yerde kasti olarak yangın çıkarmak
• Yangın çıkarma eylemini gerçekleştirmeden önce gerginlik veya tahrik edilmişlik hissi yaşamak
• Yangınla ilgili her şeyi aşırı merak uyandırıcı ve ilgi çekici bulmak (eşyalar, ekipmanlar, yangınla uğraşan meslekler gibi)

 

• Yangın çıkarma davranışını daha iyi açıklayan davranış bozukluğu, antisosyal kişilik bozukluğu veya duygudurum bozukluğu gibi bir psikiyatrik durumun var olmaması

 

• Yangın çıkardıktan veya çıkmış bir yangını izledikten sonra gelen rahatlama, keyif ve tatmin duygusu

 

• Yangın çıkarmanın, politik bir amacı olmaması, şiddet ve öfke ifadesi olarak kullanılmaması, birinin yaşam kalitesine etkisi bulunacak maddi-manevi bir amaç taşımaması ve yangın çıkarma anında herhangi bir madde veya akıl hastalığının etkisi altında olmamak